Tek indeks değil, konuya göre ayrılmış on iki tane. Mahkeme ifadesi, iş ilanları ve canlı A/B testleri aynı yeri gösteriyor. Bir de kimsenin okumadığı itirazlar.
Popüler Yazılar
Son Yazılar
ChatGPT Kendi Arama İndeksini Kurmuş
“ChatGPT Bing kullanıyor” cümlesi bu hafta hem düzeltildi hem tartışmaya açıldı. Peec AI ekibi ChatGPT’nin kendi indeks ailesini belgeledi: web, PDF, YouTube, haber, Wikipedia, yerel, finans, hukuk, tıp, alışveriş ve daha fazlası.
Kanıtlar mahkeme ifadesinden iş ilanlarına, canlı A/B testlerinden bir milyar sayfalık tarama deneyine uzanıyor.
Ama paylaşımın altındaki itirazlar da ciddi. İkisini birden okudum.
Bu hafta konuyu bir LinkedIn tartışmasından ve arkasındaki makaleden seçtim. Sebebi şu: paylaşımın kendisi kadar, ona gelen itirazlar da öğretici.
Üç hafta önce sizinle şunu paylaşmıştım: ChatGPT bir öneri verirken aday markaları webden toplamıyor, hafızasından yazıyor. O yazıdan sonra en çok gelen soru şuydu: “Peki hafızasından yazmadığı durumlarda nereye bakıyor?”
Bu hafta o sorunun cevabı çok daha netleşti. Kahvelerinizi alın.
Ana tez: “ChatGPT Bing ya da Google kullanıyor” cümlesi artık eksik
ChatGPT kendi arama indeksini kurmuş ve bu tek bir indeks değil, konuya göre ayrılmış bir aile: web, PDF, YouTube, haber, Wikipedia, yerel, finans, hukuk, tıp, alışveriş ve görseller.
Bunun yanında hâlâ Google’ı ve Microsoft’u da kullanıyor, en az sekiz ayrı sağlayıcıdan besleniyor.
Pratik sonucu şu: “Bing’de ve Google’da görünüyorum, o zaman ChatGPT’de de görünürüm” varsayımı çalışmıyor. Bu, kanıt seviyesi yüksek bir okuma; ama aşağıda hem kanıtları hem itirazları yazıyorum, çünkü sistem haftadan haftaya değişiyor.
On iki defterli kütüphaneci
Teknik terimlere girmeden anlatayım. ChatGPT’yi bir kütüphaneci gibi düşünün. Siz soru soruyorsunuz, o gidip kaynak buluyor.
İki yıldır bu kütüphanecinin başkasının kataloğuna baktığı düşünülüyordu: Bing’in kataloğuna. “ChatGPT Bing kullanıyor” cümlesi buradan geliyor.
Bugünkü tablo farklı. Kütüphanecinin masasında hâlâ Bing’in ve Google’ın katalogları var. Ama bir de kendi tuttuğu defterler var. Ve bu tek bir defter değil.
Peec AI ekibinin belgelediği liste şöyle: genel web, PDF, YouTube, haber (son gün, son hafta ve daha eskisi için üç ayrı katman), arXiv, Wikipedia, yerel, finans, hukuk, tıp, alışveriş ve görseller.
Bu, Google’ın yirmi yılda kurduğu yapının aynısı: bir genel indeks, üstüne konuya göre ayrılmış özel indeksler.
Yani “ChatGPT’de görünmek” tek bir iş değil. Ürün satıyorsanız alışveriş defteri, yerel işletmeyseniz yerel defteri, sağlık içeriği üretiyorsanız tıp defteri sizin için farklı çalışıyor.
Kanıtlar: dört tane, sade
1. Mahkeme ifadesi. ChatGPT’nin başındaki Nick Turley, Google antitröst davasında yemin altında konuşmuş. Google dışı sağlayıcılardan gelen arama verisinde “ciddi kalite sorunları” varmış. OpenAI o dönemde Google’la çalışmak istemiş, Google teklifi reddetmiş. Plan B, kendi indeksini kurmak olmuş.
İfadedeki iki tarih çok öğretici. Turley 2023’te işe başladıklarını ve o yılın sonuna kadar sorguların %80’ini kendi indekslerinden yanıtlamayı hedeflediklerini söylemiş. Ama aynı ifadede şunu da eklemiş: Google’ın verisine tam erişimle bile, %100’ün mümkün olup olmadığını anlamak en az beş yıl sürer.
2. İş ilanları. OpenAI’ın ilanlarında “indeksleme sistemleri, getirme hatları ve sunum katmanları tasarlamak ve işletmek” isteniyor. Bir ilanda ise ekibin exabayt ölçeğinde çalıştığı yazıyor. Exabayt, 1’in yanına 18 sıfır. Başkasının indeksinden sorgu geçiren bir sistem için bu ölçek gerekmez.
3. Kontrollü bir deney. Bence en ikna edici kanıt bu, çünkü tekrarlanabilir. Malte Landwehr organik trafiği sıfır olan bir site seçmiş. Belirli günlerde o siteyi yalnızca ChatGPT’ye sormuş. O günlerde sitenin Google Search Console’unda trafik artışı görünmüş. Yani ChatGPT cevabını hazırlarken Google’ı gerçekten sorguluyor.
4. Canlı A/B testleri. Ağustos ortasında “prefer-index-over-serp-v3” adlı bir deney, sohbetlerin %8’ini etkiliyormuş. Yani OpenAI kendi indeksini kazınmış arama sonuçlarına karşı gerçek trafikte test ediyor. 2 Eylül itibarıyla yalnızca alışveriş tarafında en az beş deney aynı anda çalışıyormuş.
Dördünün ortak mesajı şu: bu bir yan proje değil, 2023’ten beri süren kasıtlı bir inşa. Ve hâlâ bitmedi.
Bir de önbellek var
Bu kısım pratikte belki de en çok işinize yarayacak olan.
ChatGPT sayfanızı her soruda gidip canlı okumuyor. Okuyamaz da: web sayfalarının çoğu 0,8 saniyeden uzun sürede yükleniyor, bu ölçekte beklenemez. Onun yerine sayfaları önceden tarayıp saklıyor.
Ne kadar agresif taradığını gösteren bir deney var. Peec ekibinden bir araştırmacı bir milyar sayfalık bir test sitesi yayımlamış. Eylül başı itibarıyla ChatGPT bunun 6 milyon sayfasını taramış ve saatte 35.000 istek hızıyla devam ediyormuş.
Ve bunu kendiniz de test edebilirsiniz. ChatGPT’nin ayarlarında kilit modu (lockdown mode) var. Bu modda ChatGPT canlı sayfa açamıyor, yalnızca önbelleğindekini gösterebiliyor.
Yani “en önemli sayfam ChatGPT’nin hafızasında var mı” sorusunun cevabını, hiçbir araç satın almadan, beş dakikada öğrenebilirsiniz. Bu haftanın en somut hediyesi bu.
Ama sektör hemfikir değil
Bu bölüm, makalenin kendisinden daha kıymetli. Çünkü Landwehr’in paylaşımının altına gelen itirazlar ciddi ve bazılarına ikna edici cevap verilemedi.
Chris Wheeler: “Bu, tesisatın kanıtı; pazarlama stratejisinin değil. ‘Şu kaynağı çöz’ bir ekibin test edebileceği talimat değil. Hangi müdahalenin işe yaradığı ve bunun gerçek bir müşteriye ulaşıp ulaşmadığı gösterilmiş değil.” Landwehr kabul etti: “Yazının amacı zaten hangi müdahalenin işe yaradığını göstermek değildi.”
Ryan Edwards: “Bunu indeksin kendisi saymayın. Daha geniş bir sistemin içindeki bir katman olarak düşünün.” Landwehr düzeltmeyi kabul etti.
Christoph Burseg: Bir akademik çalışmada ChatGPT cevapları yalnızca OpenAI’ın kendi tarayıcısına dayanmış; ne Google ne Bing sonucu görülmüş. Landwehr’in cevabı: “O çalışma başka bir şeye bakmış. Son haftalarda Bing’i yalnızca Deep Research’te gördüm.”
Juliane Bettinga: “YouTube için ayrı bir kayıt tuttuklarına dair kanıtınız ne?” Yorumdaki cevap bir varsayımdı. Ama makale YouTube’u bulgu listesinde veriyor. İkisi aynı şey değil, siz makaleye bakın.
Vincent Quero: “Peki bu kaynakların ağırlıkları, oranları ne?” Cevapsız kaldı.
Wheeler’ın itirazı bence en güçlüsü. Makale ona kısmen cevap veriyor, çünkü dört somut başlangıç noktası öneriyor. Ama “hangi müdahale işe yarıyor” sorusu hâlâ açık.
Wheeler’ın bir cümlesini bültenin kendisine de uyguluyorum: atıf görünürlüğü bir teşhis aracıdır, başarı ölçütü değil. Yapay zekâda daha çok anılmak, daha çok müşteri demek değildir. Ölçün, ama ciroya bağlamadan zafer ilan etmeyin.
Ne kesin, ne değil
Kesin: OpenAI’ın kendi arama altyapısı var ve bu 2023’ten beri süren kasıtlı bir yatırım. Yemin altında ifade, iş ilanları ve canlı A/B testleri bunu birlikte gösteriyor.
Kuvvetle muhtemel: ChatGPT tek bir motora bağlı değil; kaynağını duruma göre değiştiriyor. Kontrollü GSC deneyi Google’ı, Deep Research kayıtları Bing’i gösteriyor.
Henüz kanıtlanmamış: Hangi kaynağın ne oranda kullanıldığı ve bizim hangi müdahalemizin bu indekslere girmemizi sağladığı. İkincisi işin para kazandıran kısmı ve şu an kimsede net cevabı yok.
Benim çıkarımım: tek motora oynayan strateji riskli. “Bing’e yatırım yapalım” da riskli, “sadece Google yeter” de. Üstelik Bing sandığınız şey aslında Microsoft’un Web IQ adlı ayrı bir ürünü üzerinden geliyor olabilir; farklı amaçla yapılmış farklı bir sistem.
Sizden görülen şey hâlâ çok küçük
Motor tartışmasının kim kazanacağını bilmiyoruz. Ama bir şey değişmiyor: ChatGPT sayfanızı baştan sona okumuyor.
Elinde sizden genellikle şunlar var: başlığınız, adresiniz ve sayfanızın ilk 200 karakteri civarı bir özet. Ve o özet meta açıklamanızdan alınmıyor, sayfanızın gövdesinin başından alınıyor.
Kabaca hesap: başlığınız + ana başlığınız + size kalan yaklaşık 150 karakter. En sinsi hırsız da ana başlığın hemen altındaki ilk görselin alt metni; tek başına ortalama 50 karakter götürüyor.
Daha kötüsü: incelenen sayfaların 7’de 1’inde hiç ana başlık (H1) yok. O durumda özetin nereden başlayacağını şablonunuz seçiyor, siz değil.
Bu hafta atacağınız tek adım
En para kazandıran beş sayfanızı açın. Yarım saat sürer, teknik bilgi gerekmiyor.
- Kilit modunu açıp en önemli sayfanızın son hâlini sorun. ChatGPT’nin önbelleğinde var mısınız, varsa ne kadar eski? Bu haftanın en somut testi.
- robots.txt’nizde OAI-SearchBot ve GPTBot ayrı ayrı açık mı? İkisi ayrı iş: biri arama, diğeri eğitim verisi. Çoğu site ikisini karıştırıp ikisini birden kapatıyor.
- Sayfada ana başlık (H1) var mı? Yedi sayfadan birinde hiç yok. Yoksa her şey buradan başlar.
- Ana başlığın üstünü temizleyin. Tarih, kategori etiketi, breadcrumb ve özellikle ilk görselin alt metni yer yiyor.
- Yerel işletmeyseniz TripAdvisor kaydınızı kontrol edin. ChatGPT’nin yerel defterinde lisanslı ortak. Türkiye’de en büyük boşluk burası.
