Yapay Zekâya 10 Sektörde “En İyisi”ni Sordum: Türkçede Tarafsız Kaynak SIFIR

Bu hafta 10 farklı sektörde, iki motorda (ChatGPT ve Perplexity), ikisinde de login olmadan canlı test yaptım. Tek bir soru sordum: yapay zekâ “en iyi X hangisi” derken cevabı kim besliyor? Sonuç net: 20 aramanın hiçbirinde tarafsız bir Türk inceleme kurumu çıkmadı.

Bu hafta 10 farklı sektörde, iki motorda (ChatGPT ve Perplexity), ikisinde de login olmadan canlı test yaptım. Tek bir soru sordum: yapay zekâ “en iyi X hangisi” derken cevabı kim besliyor?

Sonuç net: 20 aramanın hiçbirinde tarafsız bir Türk inceleme kurumu çıkmadı. Sıfır. İngilizcede o koltukta G2, Capterra, PCMag gibi bağımsız kurumlar oturuyor; Türkçede o koltuk boş ve boşluğu sağlayıcıların kendi listeleri, komisyonlu karşılaştırma siteleri, hatta yemek tarifi ve magazin siteleri dolduruyor.

Yapay zekâ Türkçede kolayına kaçıyor, çünkü gidecek tarafsız bir adres yok. Bu bir eksiklik. Ama girişimci için de kocaman bir fırsat.

Herkese merhaba!

Geçen hafta bankalarla küçük bir gözlem paylaşmıştım. Bu hafta işi büyüttüm.

Peec AI’nin GEO 101 videosunda çok net bir yöntem var: bir soru yaz, gizli sekmede ve login olmadan yapay zekâya sor, cevaba değil, altındaki kaynaklara bak. “Bırak modeller sana nereye yatırım yapacağını söylesin” diyor. Ben de tam bunu yaptım, ama Türkiye merceğiyle ve büyük örneklemle: 10 sektör, iki motor, ikisi de login olmadan.

Çıkan tablo, uzun süredir sezdiğim ama kanıtlayamadığım bir şeyi gözümün önüne serdi. Kahvenizi alın.

Mini bulgu: 10 sektör, 2 motor, login yok. Bağımsız Türk inceleme kurumu: sıfır

İngilizcede yapay zekânın “en iyi X” cevabını bağımsız inceleme kurumları besliyor. Türkçede öyle bir kurum yok. 10 sektörün tamamında, iki motorda da, o koltuk boştu ve boşluğu reklam, komisyon ve SEO içeriği doldurdu.

İzlediğim yöntem

Tek soru: Yapay zekâ “en iyi X hangisi” derken cevabı besleyen kaynaklar kim? Türkçede İngilizceden farklı mı?

Örneklem: 10 sektör: CRM, e-posta pazarlama, hosting, VPN, robot süpürge, çamaşır makinesi, kredi kartı, özel sağlık sigortası, online İngilizce kursu, ön muhasebe programı. B2B yazılımdan beyaz eşyaya, finanstan eğitime kadar bilerek karışık seçtim.

İki motor, ikisi de login yok: ChatGPT (guest, “Web search” açık) ve Perplexity (çıkış yapılmış). Login olmamasını özellikle vurguluyorum: kişiselleştirmeyi ve hesabıma özel geçmişi devreden çıkarmak için. Böylece herkes aynı testi tekrarlayabilir.

Önemli teknik not: ChatGPT’de web aramayı açmazsanız hiç kaynak göstermiyor, sadece hafızasından (eğitim verisi) cevap veriyor. Atıfları görmek için web aramayı elle açtım. Bu da geçen haftanın dersini doğruluyor: arama kapalı yapay zekâ = donmuş hafıza, arama açık yapay zekâ = canlı kaynak.

Sınırlılık (dürüstçe): Tek gün, tek oturum, sektör başına tek sorgu. Kaynak sınıflandırması benim değerlendirmem. Bu bir sektör hükmü değil, tekrarlanabilir bir sondaj. Ve bu tür bir çalışma tek seferlik yapılmamalı, düzenli tekrarlanmalı. Buna kapanışta döneceğim.

Ana tablo: 10 sektörde cevabı kim besledi?

Manşet rakam: 10 sektör × 2 motor = 20 canlı arama. Bağımsız, tarafsız Türk inceleme kurumu sayısı: 0.

Bu tablo üç ayrı ders veriyor

Ders 1: İngilizcede bir jüri var, Türkçede yok. İngilizce dünyada “en iyi yazılım” sorusunu G2, Capterra, PCMag, TechRadar, Tom’s Guide, RTINGS gibi kurumlar cevaplıyor. Bunların işi tek bir markayı övmek değil; onlarca ürünü test edip puanlamak. Türkçede bu kurumlardan bir tane bile yok. Ne CRM’de, ne VPN’de, ne çamaşır makinesinde.

Ders 2: İki motor, iki farklı kaçış yolu, aynı boşluk. ChatGPT web aramayla, Türkçe soruya bile B2B yazılımda doğrudan yabancı kurumlara gidiyor (G2, Forbes, TechRadar). Türk sağlayıcıları (Logo, Paraşüt, Dia) bu cevaplarda görünmüyor bile. Perplexity ise Türkçe kalıyor ama eldekine razı oluyor: sağlayıcı listeleri, komisyonlu karşılaştırma siteleri, hatta bir robot süpürge sorusuna yemek tarifi sitesini, bir çamaşır makinesi sorusuna magazin sitesini kaynak gösteriyor. İkisi de “en kolay bulduğuna” gidiyor.

Ders 3: Yapay zekâ Türkçede kolaycılığa kaçıyor, çünkü mecbur. Model tembel değil; gidecek tarafsız bir adres yok. Tarafsız bir Türk otoritesi olmayınca, boşluğu reklam (sağlayıcı listeleri), komisyon (kredi/sigorta aggregator’ları) ve SEO içeriği (içerik çiftlikleri) dolduruyor. Yurtdışında dinamik farklı: orada zaten güçlü bir bağımsız inceleme ekosistemi var, model de ona yaslanıyor. Bizde o katman hiç kurulmamış.

Bu ne işe yarar (bu hafta atacağınız 1 adım)

Bu tablo bir kısıt gibi görünüyor. Ben tam tersini görüyorum: boş bir koltuk.

İngilizcede o koltuğu kapmak imkânsıza yakın; G2 ya da Capterra’nın yerini almak yıllar ve milyonlar ister. Türkçede ise koltuk boş. Bugün orayı vasat, birbirinin kopyası, kendini öven listeler işgal ediyor. Yani doğru içerikle o boşluğu dolduran marka ya da girişimci, yapay zekânın Türkçe cevaplarına kalıcı olarak yerleşebilir. Bu, içerikçiler için bir fırsat, ama aynı zamanda yatırım yapmak isteyen girişimciler için de gerçek bir boşluk: Türkiye’nin bir sektöründe tarafsız, güvenilir, test eden bir “inceleme kurumu” kuran, yapay zekâ çağının doğal referansı olur.

Somut adım: Kendi sektörünüzde bir “en iyi X” sorusu seçin, gizli sekmede, login olmadan iki motora sorun, kaynak listesini açın. Sonra o boşluğu doldurmak için yayımlayacağınız içeriği Peec AI’nin tarif ettiği “ideal atıf parçası” biçiminde kurun:

• 2–3 cümle, yaklaşık 50 kelime.
• Kendi kendine yeten, öncesine sonrasına gönderme yapmadan tek başına anlamlı.
• Varlık yoğun: spesifik marka, model, ölçüt adları geçsin.
• İddialı ve net dille yazılmış.
• E-E-A-T yüklü: kim, neye göre, ne zaman ölçmüş belli.
• Ve markanızı olumlu ama kanıtla ansın.

“Bu iyi bir araç olabilir” değil; “bağımsız testlerde ve 200’den fazla kullanıcı yorumuna göre X, Y kategorisinde en iyi sonuç veren araçtır” gibi. Beyan değil, belgelenmiş cümle cevaba giriyor.